انواع استراتژی توسعه کسب و کار

استراتژی توسعه کسب و کار

هنگامی که صاحبان کسب و کار به دنبال ارتقاء و گسترش حوزه فعالیت خود هستند از استراتژی‌های متنوعی برای بهبود عملکرد و افزایش سودآوری استفاده می‌کنند. این استراتژی‌ها، که به عنوان راهکارهای توسعه کسب و کار شناخته می‌شوند معمولاً بر اساس تحلیل دقیقی از بازار، رقبا و شرایط داخلی و خارجی شرکت شکل می‌گیرند. به‌طور کلی، این راهکارها می‌توانند در زمینه‌های مختلفی از بهبود فرآیندهای تولیدی و بهبود کیفیت محصولات گرفته تا گسترش بازارهای هدف و افزایش رضایت مشتریان اعمال شوند.

هدف اصلی این استراتژی‌ها همیشه یکسان است: توسعه و پیشرفت شغلی نهایی.

به این معنا که هر اقدامی که یک کسب و کار انجام می‌دهد باید به طور مستمر به سوی بهبود، افزایش کارآمدی و سودآوری هدایت شود. در نهایت، استفاده از استراتژی‌های توسعه کسب و کار نه تنها به رشد اقتصادی شرکت کمک می‌کند بلکه نقش مهمی در ایجاد ارزش برای سهام‌داران و جوامع محلی و جهانی دارد.

اهمیت استراتژی توسعه کسب و کار

استراتژی توسعه کسب و کار معمولاً همه بخش‌های عملیاتی سازمان را هماهنگ می‌کند و راهنمای مدیران است تا در تصمیم‌گیری‌های روزانه خود مؤثر باشند. این راهبرد به دلایل مختلفی اهمیت دارد:

• برنامه‌ریزی: با تشخیص گام‌های کلیدی توسعه، به شما کمک می‌کند تا به اهداف کاری‌تان برسید.
• تجزیه و تحلیل ضعف‌ها و قوت‌ها: به شما کمک می‌کند تا به خوبی نقاط قوت و ضعف شرکت خود را شناسایی و ارزیابی کرده سپس نوعی استراتژی توسعه‌ای طراحی کنید که نقاط قوت را بهبود بخشیده و نقاط ضعف را کاهش داده یا برطرف کند.
• بهره‌وری: با تخصیص منابع به شکل مؤثر، به بهره‌وری بیشتری در مسیر رشد و توسعه دست می‌یابید.
• کنترل: به شما کمک می‌کند کنترل بیشتری بر روی اقداماتی که به‌منظور توسعه کسب و کار خود انجام می‌دهید، داشته باشید. از طریق شناخت دقیقی که از مسیر حرکت در اختیار دارید به راحتی می‌توانید تشخیص دهید که آیا فعالیت‌هایی که در حال انجام آن‌ها هستید به شما کمک می‌کنند تا به مسیر توسعه خود نزدیک‌تر شوید یا خیر.
• مزیت رقابتی: با برجسته کردن نقاط قوت، به عنوان یک مزیت رقابتی، شرکت خود را در توسعه آتی آن منحصربه‌فرد می‌کنید.

پیشنهاد مطالعه : برنامه استراتژی چیست ؟

انواع استراتژی توسعه کسب و کار

تنوع (Diversification)

استراتژی تنوع، یکی از مهمترین استراتژی‌ها برای توسعه کسب و کار است که معمولاً از نظر سطح اهمیت ممکن است دست کم گرفته شود. با ارائه محصولات یا خدمات متنوع‌تر، می‌توانید مشتریان جدیدی بدست آورید و وارد حوزه‌های جدیدی شوید که رشد، سودآوری یا رفتار بهتری نسبت به حوزه فعالیت فعلی شما دارند. این اقدام نه تنها به ارتقای رضایت مشتریان کمک می‌کند بلکه در طولانی مدت باعث رشد و سودآوری بیشتر کسب و کارها می‌شود. به‌عنوان مثال، ورود برند Louis Philippe به صنعت کفش، یکی از برندهای موفق در حوزه پوشاک مادورا، نمونه‌ای برجسته از استراتژی تنوع است.

این نوع استراتژی در صورتی که به درستی اجرا نشود ممکن است باعث افت قابل توجهی در بازار گردد. بنابراین، با بهره‌گیری مناسب از استراتژی تنوع، کارآفرینان قادرند منابع خود را به بهترین شکل بهره‌برداری کنند و از آن برای رشد و توسعه کسب و کار استفاده کنند.

نفوذ در بازار (Market Penetration)

هدف اصلی این استراتژی افزایش سهم بازار است. این راهبرد باعث می‌شود تا سهم بزرگی از بازار محصولات و خدمات موجود توسط شرکت جذب شود. برای دستیابی به این هدف، از راهکارهایی مانند افزایش تعداد نیروهای فروش، بهبود کیفیت محصولات و خدمات، ارائه پیشنهادهای فروش متنوع، تخفیفات جذاب و افزایش دسترسی به مشتریان استفاده می‌شود.

استفاده از استراتژی نفوذ در بازار نیازمند تلاش‌های فراوان در زمینه تبلیغات گسترده، ایجاد نقاط فروش جدید، و ارائه قیمت‌های رقابتی باکیفیت می‌باشد. به عنوان مثال دانکین، با نگاهی دقیق‌تر به بازار و نیازهای مشتریان، بخش قابل توجهی از شعب خود را در نیوانگلند ایجاد کرده تا مشتریان را حفظ کرده و وفاداری آن‌ها را افزایش دهد. این شرکت با ایجاد تغییرات مناسب در مارک تجاری و فهرست منو، استراتژی‌های نفوذ در بازار برند خود را تقویت و با موفقیت در این زمینه پیشرفت کرده است.

توسعه محصولات

استراتژی توسعه محصولات یکی از روش‌های کلیدی برای رشد و توسعه کسب و کار است. با توجه به نیازهای متغیر بازار و تغییرات روزافزون در تکنولوژی و فرهنگ، توسعه محصولات به عنوان یک مسیر استراتژیک می‌تواند به کسب و کارها کمک کند تا رقابت‌پذیری خود را افزایش دهند و بازارهای جدیدی را فتح کنند. محصولات جدید که برای گروه مشتریان فعلی ارائه می‌شوند، سبد شرکت را گسترش داده و شانس افزایش درآمد از مشتریان فعلی را بالاتر می‌برند.

با این حال، توسعه محصولات همواره با هزینه و ریسک‌هایی همراه است. بنابراین، انتخاب درست محصولاتی که به نیازهای واقعی مشتریان پاسخ می‌دهند و دارای پتانسیل بازاریابی قوی هستند بسیار مهم است.

برای کسب و کارهای کوچک با منابع محدود، تمرکز بر توسعه محصولات ممکن است به نظر غیرعملی بیاید. در این صورت، بهتر است بر روی بهینه‌سازی محصولات موجود، بهبود فرآیندها و خدمات مشتری متمرکز شوند تا به رقابت‌پذیری و افزایش سهم بازار خود بپردازند.

توسعه بازار (Market development)

توسعه بازار به کارآفرینان این امکان را می‌دهد تا به دنبال فرصت‌های جدید برای ارائه محصولات یا خدمات خود در بازارهای جدید باشند. این بازارهای جدید می‌توانند صادرات به کشورهای دیگر یا یک بخش جدید از بازار داخلی باشند. برای ایجاد چنین بازارهایی، می‌توان به طراحی مجدد بسته‌بندی محصول، گسترش شبکه توزیع، استفاده از روش‌های تبلیغاتی جدید و ایجاد استراتژی‌های بازاریابی مناسب اقدام کرد. این رویکرد توسط شرکت‌های معروفی همچون Godrej، Tata، Kisan  و Coca-Cola برای افزایش درآمد و تقویت حضور خود در بازارها به کار گرفته می‌شود.

فرانچایز

استراتژی فرانچایز، یکی از راهکارهای پرطرفدار برای کارآفرینان کوچک است که به دنبال رشد و توسعه کسب و کار خود هستند. این استراتژی به آن‌ها این امکان را می‌دهد که با استفاده از نام و سیستم موجود یک برند معروف، به راحتی و با کمترین هزینه‌ها و زمان، به بازار وارد شوند و کسب و کار خود را گسترش دهند.

برای نمونه، می‌توان به شرکت‌هایی همچون مک‌دونالد، کوکاکولا و استارباکس اشاره کرد که از مدل فرانچایز استفاده کرده‌اند و باعث شده‌اند تا کسب و کارهایشان به سرعت گسترش یابند. مک‌دونالد با استفاده از این مدل، به یکی از بزرگترین شبکه‌های رستوران‌های فست‌فود در جهان تبدیل شده و در سراسر جهان فعالیت دارد. همچنین کوکاکولا با استفاده از فرانچایز و فروش کنسانتره به شرکای بطری‌سازی، درآمد قابل توجهی را به دست آورده است.

استراتژی فرانچایز، به خصوص در صنعت خدمات مانند رستوران‌ها یا فروشگاه‌های زنجیره‌ای بسیار مؤثر است. در سال ۲۰۲۲، استارباکس با بهره‌گیری از مدل فرانچایز، سهام ۵۱ درصد از فروشگاه‌های خود را به دارایی تبدیل کرد و بیش از ۸۰ درصد از کل درآمد خود را از این استراتژی به دست آورد.

شبکه‌سازی (Networking)

شبکه‌سازی، یکی از انواع استراتژی توسعه کسب و کار است که با ایجاد ارتباطات مؤثر، افراد را به یکدیگر متصل می‌کند و این ارتباطات منجر به ایجاد فرصت‌های جدید و توسعه کسب و کار می‌شود. این فرایند شامل تقویت ارتباطات قدیمی و ایجاد ارتباطات جدید با مشتریان، تامین‌کنندگان، خرده‌فروشان، عمده‌فروشان و سازمان‌های مختلف است. حضور در احزاب، باشگاه‌ها، سمینارها و نمایشگاه‌ها می‌تواند به توسعه این ارتباطات کمک کند. شبکه‌سازی همچنین به شناسایی فرصت‌ها و حل مشکلات در محیط کسب و کار کمک می‌کند.

به‌طور مثال Amway و Tupperware دو نمونه از کسب و کارهایی هستند که از استراتژی شبکه‌سازی بهره برده‌اند. Amway  یک شرکت بین‌المللی فروش چندسطحی است که با ایجاد یک شبکه گسترده از فروشندگان و مشتریان، موفق به توسعه کسب و کار خود شده است.

Tupperware  نیز یک شرکت معروف در زمینه تولید و فروش وسایل آشپزخانه و ظروف پلاستیکی است که با ایجاد یک شبکه از مشتریان و مشاوران فروش، محصولات خود را به بازار عرضه می‌کند.

رهبری در هزینه

در این رویکرد، هدف اصلی کسب و کار کاهش هزینه‌ها تا حداقل ممکن است. این راهبری بر اساس بهینه‌سازی فرآیندها، بهره‌وری بیشتر از منابع و استفاده از تکنولوژی‌های پیشرفته صورت می‌گیرد. با کاهش هزینه‌ها، شرکت می‌تواند قیمت پایین‌تری نسبت به رقبا ارائه دهد و بازار را به خود جلب کند. به عنوان مثال، شرکت‌هایی مانند Walmart  از این استراتژی بهره می‌برند و با توجه به هزینه‌های پایین، توانایی رقابت با بزرگان صنعت را دارند.

تمایز

در این رویکرد، کسب و کار سعی دارد محصولات یا خدمات خود را از رقبا با ویژگی‌های منحصربه‌فردی متمایز کند. این تمایز می‌تواند از طریق کیفیت بالاتر، طراحی منحصربه‌فرد و خدمات پس از فروش انجام شود. به عنوان مثال، شرکت‌هایی مانند Apple با نوآوری‌های فناوری و طراحی بی‌نظیر، محصولات و تجاربی را ارائه می‌دهند که از دیگر رقبا متمایز است.

آشنایی با اجزای استراتژی توسعه کسب و کار

دید کلی و اهداف تجاری

در طراحی استراتژی توسعه کسب و کار، اولین گام باید تعیین دید کلی و اهداف تجاری باشد. این اهداف باید واضح، قابل اندازه‌گیری و قابل دستیابی باشند. استراتژی توسعه کسب و کار با ارائه یک راهبرد شفاف و کارآمد مشخص می‌کند چه اقداماتی در مسیر توسعه کسب و کار باید انجام شود و چه کسانی مسئول اجرای اقدامات هستند.

ارزش‌های اصلی

استراتژی توسعه کسب و کار باید بر اساس ارزش‌های اصلی سازمان تدوین شود و برای مدیران و کارکنان به عنوان یک راهنما عمل کند. این ارزش‌ها باید مشخص‌کننده رویکردها و اصول اساسی برای انجام کارها و عملکرد کسب و کار باشند.

تحلیل نقاط قوت و ضعف، فرصت‌ها و تهدیدات  (SWOT)

تحلیل SWOT که شامل قوت‌ها، ضعف‌ها، فرصت‌ها و تهدیدهاست ابزاری مهم برای ارزیابی محیط داخلی و خارجی سازمان است. این تحلیل به کسب و کار کمک می‌کند تا به نقاط قوت خود تکیه کرده و از فرصت‌ها بهره‌مند شود. همچنین از ضعف‌ها و تهدیدها آگاه شده و برنامه‌هایی برای مقابله با آن‌ها تدوین کند. هر حرکتی که سازمان به سمت توسعه انجام می‌دهد، باید با نگاهی واقع‌بینانه به این چهار عنصر باشد.

تاکتیک‌ها

تاکتیک‌ها جزئیات عملیاتیِ استراتژی توسعه کسب و کار را تشکیل می‌دهند. این تاکتیک‌ها مشخص‌کننده کارهایی هستند که باید انجام شود تا به اهداف تعیین شده دست یابیم. تعیین مسئولیت‌ها و تخصیص منابع برای انجام این تاکتیک‌ها نیز بخش مهمی از استراتژی است.

برنامه تخصیص منابع

یکی از مهم‌ترین بخش‌های استراتژی توسعه کسب و کار، برنامه‌ریزی منابع است. رشد و توسعه نیاز به منابع مالی، سرمایه‌گذاری، و همچنین وقت و انرژی دارد. این برنامه باید مشخص کند که منابع مورد نیاز برای اجرای استراتژی از کجا تامین می‌شود، چگونه تخصیص داده می‌شود و چه کسانی مسئول این فرآیند هستند.

اندازه‌گیری

این فرآیند، عملکرد شرکت را در ارتباط با اهداف مشخصی که در تدوین استراتژی توسعه کسب و کار تعیین شده‌اند اندازه‌گیری و ارزیابی می‌کند و به کسب و کار اجازه می‌دهد که عملکرد خود را به صورت مداوم ارزیابی کرده و در صورت نیاز اصلاح نماید.

سخن پایانی

اگر کسب و کاری ایجاد کرده‌اید، باید همواره به رشد و توسعه آن فکر کنید. راکد ماندن و در جا زدن در دنیای رقابتی امروزی مصادف با نابودی است. باید دائماً پویا و در حال بهبود باشید. استراتژی توسعه کسب و کار این مسیر را برای شما شفاف کرده و از حرکت سازمانتان در مسیر، اطمینان حاصل می‌کند.

استراتژی توسعه کسب و کار ابزاری قدرتمند است که با تدوین راهبردها و تکنیک‌های مورد نیاز، به شما کمک می‌کند تا به اهداف توسعه‌ای برسید. این رویکرد همچنین بسیاری از تصمیمات مهم سازمان را مانند استخدام، تبلیغ، تغییر تکنولوژی یا تخصیص سرمایه هدایت می‌کند.

ایجاد استراتژی توسعه کسب و کار متناسب با دیدگاه و امکانات شما، زمان و تجربه می‌طلبد که این متن تلاش کردیم با دیدگاه ارائه مشاوره کسب و کار  مفاهیم اساسی آن را ارائه نماید. امیدواریم همیشه رو به توسعه و هر روزتان بهتر از دیروز باشد.

بیشتر بخوانید :

• اصول بودجه‌بندی در شرکت
• آموزش و توسعه کسب و کار
• توسعه کسب و کار در شرکت کوچک و متوسط
• کارآفرینان به چه نوع استراتژی نیاز دارند؟
• تحول در مدیریت منابع انسانی شرکت‌ها
• انواع روش تصمیم گیری در مدیریت
• استراتژی برای شرکت‌ها: چرا و چطور؟
• ۷ روش توسعه کسب‌و‌کار
• سیستم ارزیابی عملکرد چیست؟
• چالشهای شرکتهای SME برای رشد و موفقیت
• استراتژی چیست و چه نقشی در دستیابی به اهدافمان دارد؟