نشانه‌ها و راهکارهای استرس شغلی

استرس شغلی عوامل گوناگونی دارد. برای مثال یک فرد ممکن است با افزایش نیازهای محیط کاری مانند افزایش ساعات کاری یا سطح وظایف تحت فشار روانی قرار بگیرد. فرد دیگری ممکن است به علت تضاد و تعارض با مدیران و همکاران، تغییرات دائمی و مواردی که امنیت شغلی‌اش را تهدید می‌کند دچار استرس شود. اتفاقی که در محیط کاری برای یک شخص استرس‌زاست ممکن است برای شخص دیگری صرفا چالش برانگیز باشد، زیرا ساختار شخصیتی، زندگی شخصی و سلامت عمومی مستقل از شرایط کاری بر نحوه‌‌ی رویارویی فرد با عوامل محیطی موثر  است.

استرس اغلب به طور تصاعدی و مرکب افزایش پیدا می‌کند؛ وقتی یک عضو تیم به دلیل استرس بیمار شود، سایر اعضای تیم نیز برای پوشش‌دهی این موضوع متحمل فشار بیشتر خواهند شد.

یک مدیر برای ارتقای عملکرد سازمان تحت نظر خود باید عوامل ایجاد استرس در منابع انسانی را شناسایی کرده و متناسب با آن، شرایط افزایش بهره‌وری را در سازمان خود ایجاد نماید.

استرس افراد چه تاثیری بر عملکرد شغلی آنان دارد؟

• کاهش بهره‌وری کسب و کار ناشی از عملکرد ضعیف کارکنان
• تصمیم‌گیری ضعیف
• افزایش خطای کارکنان و در نتیجه نارضایتی مشتریان
• روابط ضعیف در محیط کار
• نرخ بالای ترک کار و غیبت

نشانه‌های استرس شغلی

نشانه‌های استرس شغلی می‌توانند جسمی، روحی و رفتاری باشند.

نشانه‌های جسمی شامل:

• خستگی
• گرفتگی عضلات
• سردرد
• تپش قلب
• اختلالات خواب و بی‌خوابی
• مشکلات گوارشی

نشانه‌های روحی شامل:

• افسردگی
• نگرانی
• ناامیدی
• زودرنجی
• بدبینی
• احساس ناتوانی در برقراری ارتباط
• مشکلات شناختی مانند کاهش قدرت تمرکز و افت قدرت تصمیم‌گیری

نشانه‌های رفتاری شامل:

• افزایش روزهای بیماری و غیبت
• پرخاشگری
• کاهش ابتکار و نوآوری
• افت عملکرد کاری
• اختلال در روابط بین فردی
• نوسان خلق و زودرنجی
• آستانه‌ی تحمل پایین و بی‌صبری
• بی علاقگی
• انزوا

باید در نظر داشت که منابع ایجاد استرس بخشی مربوط به محیط کار و بخشی مربوط به ویژگی‌های شخصیتی کارکنان است. راهکارهایی که در این مقاله ارائه شده مربوط به مورد اول (بخش تحت کنترل سازمان) است؛ لیکن برای مورد دوم نیاز به راهکارهای متفاوتی می‌باشد که بر اساس میزان ارزش افزوده فرد در سازمان باید برنامه‌ریزی شود.

عوامل استرس‌زا در محیط کار چه هستند؟

• فرهنگ سازمانی بیمار
• رویه‌های نادرست مدیریتی
• محیط فیزیکی نامناسب برای اجرای وظیفه
• روابط ضعیف با همکاران و مدیر
• عدم مدیریت دگرگونی در محیط کار و تغییرات زیاد در سازمان
• عدم وجود پشتیبانی
• تضاد و تعارض نقش‌هایی که فرد بر عهده دارد
• حجم کاری بالاتر از توان فرد
• ضرب‌الاجل‌های فشرده و نبود امکانات لازم برای اتمام به موقع کار
• نبود اختیار و در عین حال پاسخگویی برای نتایج
• مهارت‌ ناکافی در کار و یا احساس ناتوانی برای اجرای وظیفه
• نظارت بیش از حد در زمانی که فرد برای انجام کارش توانمند است
• عدم وجود نردبان شغلی و چشم‌اندازی برای پیشرفت
• تبعیض

مدیریت استرس در محیط کاری چه مزایایی دارد؟

• افزایش بهره‌وری سازمان
• افزایش تمرکز و در نتیجه عملکرد منابع انسانی
• نوآوری و خلاقیت بیشتر
• محیط کاری با انگیزه و شاد
• افزایش رضایتمندی مشتریان

راهکارها مدیریت استرس را در جهت بهبود سازمانی

• شناسایی و توجه به استرس بعنوان علامتی برای نیاز سازمان به بهبود
• ایجاد فرهنگ و رویکرد باز جهت صحبت در مورد مسائل و چالش‌های کاری و یافتن راهکار برای آنها
• بازنگری ساختار سازمانی و تقسیم وظایف با توجه به تغییرات محیط کسب‌وکار
• بهبود شیوه‌های جذب نیروی انسانی برای انتخاب افراد متناسب با نیازهای شغلی
• قابلیت‌سازی و توانمندسازی نیروی انسانی برای انجام وظایف و مسئولیت‌های خود
• ارائه مربی‌گری و منتورینگ برای اجرای بهتر وظایف و رفع چالش‌ها
• شناسایی و رفع گلوگاهها و اشکالات در فرایندها و سیستم‌های شرکت
• نشان دادن مسیر شغلی و شرایط توسعه شغلی به افراد
• بکارگیری مدیر منابع انسانی حرفه‌ای
• آموزش شیوه‌های مؤثر مدیریت استرس به کارکنان و مدیران