منتور کیست؟

منتور کیست؟

همه ما در بچگی داستان‌های مختلفی خواندیم که مرشدی بود که دانشجویش را راهنمایی می‌کرد تا یاد بگیرد و توسعه پیدا کند. مرشد همیشه مهربان و خوش اخلاق نبود و همیشه درسهایش را با مهربانی نمی‌داد. اما دانشجویی تربیت می‌کرد که مهارت و بینش لازم برای موفقیت را بدست آورده بود و آماده طی کردن ادامه مسیرش به تنهایی بود.

با این پیش‌زمینه، ببینیم منتور کیست.

منتور کلمه‌ای است که از زبان انگلیسی به زبان فارسی وارد شده و به معنای مربی یا راهنما است. منتور فردی است که به کسانی که در زمینه‌های مختلف تجربه کمتری دارند، با بهره‌گیری از دانش، مهارت‌ها و تجربیات خود کمک می‌کند تا آنها در مسیرشان بهبود یابند و رشد کنند. همان مرشد و بچه مرشد داستان‌های بچگی.

با این تعریف منتورینگ فرایندی است که طی آن منتور با ارائه مشاوره، راهنمایی و پشتیبانی به فرد یا افرادی که تحت نظر او قرار دارند، کمک می‌کند تا توسعه یابند. این فرآیند به ویژه در محیط‌های سازمانی، جهت کمک به توسعه فردی و حرفه‌ای مدیران و کارکنان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

منتور با داشتن دانش و تجربه، کارآموزان یا افراد کم‌تجربه‌تر را در مسیر زندگی شخصی و حرفه‌ایشان همراهی می‌کند، مانند چراغ راهنما به آنها کمک می‌کند تا مسیر پیش رویشان را واضح‌تر ببیند و بدون سعی و خطا، در مسیر رشد و پیشرفت حرکت کنند. همینطور هدف منتور آن است که افراد بتوانند بعد از مدتی بودن وابسته بودن به منتور، به مسیرشان ادامه دهند. همانطور که مرشد همیشه برای بچه مرشد می‌خواست.

منتور در چه حوزه‌هایی کمک می‌کند؟

ما در تمام حوزه‌های زندگیمان از منتور استفاده می‌کنیم: والدین، خواهر و برادر، دوستان عاقل، اساتید، بزرگان و .. هر کدام در بخشی از زندگی که نیاز به یادگیری داشتیم منتور ما بوده‌اند.

در سازمان هم منتور در دو حوزه‌ی شغلی و شخصی فعالیت می‌کند. در حوزه‌ی شغلی، منتور به افرادی که در یک سازمان هستند کمک می‌کند تا مهارت‌ها و دانش مورد نیاز برای انجام مؤثر وظایفشان را ارتقا دهند. در حوزه‌ی شخصی، منتور تمرکز بر رشد شخصی افراد دارد و با ارائه‌ی مشاوره‌های دقیق، به آنها کمک می‌کند تا یاد بگیرند چطور بر چالش‌ها و موانع زندگی غلبه کنند.

فلسفه وجود منتور در زندگی یا کار چیست؟ این اصل مهم که تجربه و دانش فرد به تنهایی کافی نیست؛ بلکه استفاده از بینش و راهنمایی‌های یک منتور با تجربه، برای رشد و پیشرفت بیشتر ما و جلوگیری از اشتباه و سعی و خطا نقش حیاتی دارد. همکاری و همراهی با منتور می‌تواند به ارتقاء کیفیت تصمیم‌گیری، پیش‌بینی مسیرهای مختلف، و بهره‌وری در استفاده از منابع کمک کند.

تفاوت بین کوچ و منتور چیست؟

همیشه بین دو واژه کوچ و منتور سردرگمی است. بسیاری این دو را مترادف همدیگر استفاده می‌کنند. مهم است بدانیم کوچ و منتور هر دو روش‌هایی برای کمک به رشد و توسعه ما هستند، اما از مسیرهای متفاوتی برای اینکار استفاده می‌کنند. در ادامه این تفاوت‌ها را با هم بررسی می‌کنیم:

1. نوع راهنمایی:

• کوچ: تمرکز کوچ بر توانمندسازی فردی است و به کلاینت کمک می‌کند تا خودش مسیر مناسب را پیدا کند، اهدافش را واضح نماید، چالشها را شناسایی و بر آنها غلبه کند. بنابراین نقش کوچ تسهیل و کمک به توانمندسازی افراد است تا خودشان بهترین تصمیم را بگیرند.
• منتور: منتور آن شخص با دانشی است که از تجربیات خود برای راهنمایی و توصیه استفاده می‌کند. در واقع منتور با بهره‌گیری از این منبع ارزشمند درونی به افراد کمک می‌کند تا نحوه انجام وظایف و مدیریت چالش‌های پیش روی خود را یاد بگیرند و از پس آنها برآیند.

2. دامنه کاربرد:

• کوچ: می‌تواند در حوزه‌های مختلفی مانند کسب و کار، توسعه شخصی، مدیریت، و بهبود کیفیت زندگی فعالیت کند.
• منتور: تمایل به کمک به فرد یا گروه در زمینه تخصصی خاصی مثل کسب و کار دارد.

3. زمان و مدت:

• کوچ: رابطه کوچینگ یک رابطه هدفمند است که معمولاً به صورت موقت و برای مدت زمان معینی برقرار است.
• منتور: ممکن است رابطه‌ای بلند مدت و دائمی باشد، و فرد در طول زمان به منبع تجربیات منتور دسترسی داشته باشد. در این صورت فرد در هر زمانی که با چالش یا مسئله‌ای در حوزه تخصصی خود مواجه شد می‌تواند از کمک منتور استفاده نماید.

با توجه به این تفاوت‌ها، هر کدام از این رویکردها می‌تواند بسته به نیازها و موقعیت‌های مختلف، مناسب‌ترین انتخاب باشد. مهم این است که مسئله مد نظر شما چیست.

اهمیت استفاده از منتور برای کارآفرینان

استفاده از منتور در کسب و کارها یک راهکار مطمئن برای موفقیت و توسعه است. چندین دلیل بر اهمیت این موضوع اشاره می‌کند:

• منتورها می‌توانند مشکلات کسب و کار را از زوایای مختلف تحلیل کنند و ریسک‌ها و فرصت‌های کسب‌وکار را بهتر شناسایی نمایند.

• منتور با بکارگیری تخصص و تجربه خود کمک می‌کند تا اهداف درست‌تری برای کسب و کار تعیین شود.

• منتور با ارائه تجربیات و مشاوره، کارآفرین را در مسیرهای بهینه‌تر یادگیری قرار می‌دهد.
• با داشتن یک منتور با تجربه، کارآفرین اعتماد به نفس بیشتری در مسیر کاری خود پیدا می‌کند.
• منتور با به اشتراک گذاری تجربیات خود، کارآفرین را از احتمال انجام اشتباهات حیاتی دور می‌کند.
• منتور با ارائه نظرات سازنده و به‌روز، به بهبود عملکرد و کیفیت تصمیم‌گیری کارآفرین کمک می‌کند.
• رابطه بلندمدت با منتورها، فرصتی است برای یادگیری شیوه صحیح تصمیم‌گیری در طول دوره کاری.
• همکاری با منتور فرصتی است برای ایجاد و گسترش شبکه‌ی حرفه‌ای و افزایش ارتباطات کارآفرین.

استفاده از منتور برای موفقیت کسب و کارهای کوچک و متوسط

منتورینگ یکی از عوامل کلیدی در پیشرفت و موفقیت کسب و کارهاست. یک منتور با تجربه می‌تواند به شخص یا تیم‌های کاری کمتر تجربه‌تر کمک کند تا مسیرها و چالش‌های مختلف کسب و کار را بهتر فهمیده و با موفقیت پیش بروند. در حقیقت، منتور با ارائه راهنمایی، توصیه‌ و استفاده از تجربیات خود، می‌تواند به شرکت‌ها کمک کند تا مشکلاتشان را بهبود ببخشند، راه‌حل‌های نوآورانه برای عبور از موانع پیدا کنند، و عملکردشان را ارتقا دهند. این نوع همکاری می‌تواند باعث افزایش اعتماد به نفس در تیم‌های کاری شود و در نتیجه، رشد و توسعه‌ی پایدار کسب و کار را تضمین کند .

استفاده از منتور در حوزه‌های مختلف کسب و کار می‌تواند بسیار موثر باشد:

• رشد و توسعه کسب و کار: بخصوص در شرکت‌های کوچک و متوسط  (SMEs)منتورینگ می‌تواند به رشد و توسعه شرکت کمک کند. این شرکتها معمولاً ساختار و منابع محدودتری نسبت به شرکتهای بزرگ دارند و معمولاً جوانتر هستند. بنابراین قرار گرفتن یک منتور با تجربه در کنار مدیران و صاحبین این شرکتها، می‌تواند هم شانس موفقیت کسب و کار را بالاتر ببرد و هم به شرکت اعتمادبنفس بدهد.
• نوآوری و همکاری: همکاری‌ و مشارکت منتور می‌تواند منجر به ایجاد دانش و نوآوری در شرکتهای کوچک و متوسط  شود. در نتیجه آنها خواهند توانست رویکردهای جدید و نوآورانه در کسب و کارشان اجرا کنند.
• یادگیری کارآفرینی: منتورینگ می‌تواند به شرکت‌های کوچک و متوسط کمک کند تا کارآفرینی را بصورت اصولی و بدون خطاهای پر هزینه انجام دهند. کارآفرینی مسیری دشوار و مبهم است و هر لحظه سؤالاتی باز می‌شود که پاسخ کارآفرین به آنها ممکن است کل مسیر کسب و کار را تغییر دهد. قرار گرفتن یک مرشد با تجربه مطمئن‌ترین روش برای طی این مسیر و کسب موفقیت در بازار است.
• توسعه مدیران: منتور با ارائه خدماتی از جمله مشاوره، راهنمایی و آموزش می‌تواند تیم مدیران حال و آیندۀ شرکتهای کوچک و متوسط را بسازد. برای موفقیت کسب و کار هیچ چیز مهمتر از داشتن تیم همسو نیست.
• ارائه مشاوره‌های تخصصی کسب و کار: منتور می‌تواند در زمینه‌های تخصصی از جمله سبک مدیریت، بازاریابی، فروش، مالی، تولید و … به شرکت‌های کوچک و متوسط کمک کند تا به بهبود عملکرد و بهبود کارایی خود بپردازند.

چطور منتور مناسب را انتخاب کنیم؟

همانطور که دیدیم منتور آن مرشد عاقل و باتجربه‌ای است که قرار است دست ما را بگیرد -یا با مهربانی یا با درسهای سخت- تا توسعه پیدا کنیم. حالا که قرار است ما دنبال چنین فرد عاقل و باتجربه‌ای بگردیم، کار دشواری در پیش داریم. باید به دنبال شخصی باشیم که موفقیت‌های چشمگیری در زمینه‌ی تخصص خود داشته باشد و اهل شعار دادن نباشد. شعار و شوآف هیچ چراغی را در مسیر توسعه ما روشن نمی‌کند. منتور باید قادر به قبول مسئولیت و کمک به ما در رسیدن به اهداف باشد .

منتور در کنار تجربه و دانش عمیقی که در حوزه تخصصی خود دارد باید یکسری مهارت برای انجام وظایفش داشته باشد. اینها شامل:

• مهارت‌های ارتباطی قوی
• توانایی گوش دادن فعال
• توانایی ارزیابی و بازخورد دادن صحیح است.

نکات حیاتی انتخاب منتور مناسب در کسب و کارهای کوچک و متوسط ایرانی

اگر صاحب یک کسب و کار کوچک و متوسطید و به این نتیجه رسیده‌اید که شهود و دید خودتان به تنهایی برای موفقیت کافی نیست، پس در نقطه مناسبی برای انتخاب منتور کسب و کار هستید. اما چه نکاتی را باید در نظر بگیرید؟

• تجربه موفق: منتور باید تجربه کافی و موفقیت‌آمیز در کمک به کسب و کارهای کوچک و متوسط داشته باشد.
• آشنایی با بازار ایران: آشنایی با فرهنگ، اقتصاد، و ویژگی‌های بازار ایران بسیار حیاتی است تا منتور بتواند راهکارهای متناسبی به شما ارائه دهد.
• مهارت‌های ارتباطی:  منتور باید توانمندی‌های ارتباطی قوی داشته باشد تا بتواند به خوبی با صاحبین و کارکنان شرکتها بصورت مؤثرارتباط برقرار کند.
• مهارت‌های انتقال دانش و تجربه: همه این تلاشها برای استفاده از دانش و تجربه منتور است، بنابراین باید چک کنید که توانایی آموزش و انتقال تجربه او چگونه است.
• دانش تخصصی: و در نهایت بسته به حوزه‌ای که قصد استفاده از کمک منتور را دارید، دانش او را چک کنید. این دانش ممکن است در مورد کل کسب و کار؛ یا حوزه‌های مشخص‌تری مانند بازاریابی، فروش، مدیریت نیروی انسانی و … باشد.

با توجه به این شاخص‌ها، انتخاب منتوری که با واقعیت‌ها و نیازهای کسب و کارهای کوچک و متوسط ایرانی آشناست، می‌تواند نقطه تحولی در مسیر کسب و کار شما واقع شود.

چند توصیه عملی به صاحبین شرکتهای کوچک و متوسط جهت کار با منتور

• همانطور که پیشتر گفتیم، بسیار در انتخاب منتور دقت کنید. صرفاً به تبلیغات و شعارها به یک منتور تکیه نکنید، بلکه ارزشها و کیفیت کار آنها را در عمل بسنجید. یک جلسه اولیه بگذارید و قابلیت اعتماد منتور را بررسی کنید. حواستان باشد گول ظواهر را نخورید بلکه دنبال یک نتیجه واقعی باشید.
• به جای تنها گوش دادن به نظرات منتور، فعالانه با آن‌ها در تعامل باشید. هر چه اطلاعات کاملتری از وضعیت فعلی سازمان -که شما بعنوان کارآفرین به آنها تسلط دارید- ارائه کنید، منتور هم بهتر می‌تواند شما را راهنمایی کند. همینطور همیشه با اشتراک دیدگاهها و طوفان فکری می‌توان به نتایج جذابتر و کاربردی‌تری برای کسب و کار رسید.
• تا جای ممکن از منتور کمک بگیرید تا علاوه بر خودتان، تیمتان نیز توسعه پیدا کند. برای موفقیت شما به همراهی و همسویی این تیم نیاز دارید و مهم است قابلیت‌های آنها را هم پا به پای خودتان ارتقا دهید.
• پس از جلسات منتور و اجرای راهکارهای پیشنهاد شده، بازخورد آنها را در عمل ببینید، نکاتی که نادیده مانده یا پیشنهادات بهبود را در بیاورید تا بتوانید بهترین راهکارها را طی این چرخه بازبینی و بازخورد بدست آورید.
• پیوستگی رابطه با منتور را تا زمان رسیدن به نتیجه حفظ کنید.

چه توقعاتی نباید از منتور داشته باشیم؟

اگر می‌خواهیم با منتور به خوبی همکاری کنیم و نتایج خوبی بگیریم، مهم است اول توقعات خودمان را شفاف کنیم. باید بدانیم دقیقاً چه چیزی از منتور بخواهیم و وارد چه توقعاتی نشویم. توصیه می‌کنیم این توقعات را از منتور نداشته باشید:

• عامل حل تمام مشکلات: اشتباه است منتور را فردی ببینیم که قرار است تمامی مشکلات ما را حل کند. واقعیت این است که منتور به عنوان یک راهنما و مشاور عمل می‌کند، اما باید خودتان نیز تلاش کنید و اقدامات لازم را انجام دهید.
• تضمین پیشرفت فوری: برخی فکر می‌کنند با داشتن یک منتور، فوراً به دستاورد خواهند رسید. منتورینگ فرایندی زمانبر است و نیاز به صبر و پشتکار دارد. باید قابلیت‌های شما پا به پای فرایند منتورینگ ارتقا پیدا کند. پس عجول نباشید.
• همیشه در دسترس بودن:: انتظار داشتن از منتور که در هر لحظه در دسترس باشد، غیر واقعی است. آن‌ها نیز زندگی و مسئولیت‌های خود را دارند. بهتر است در شروع کار یک چارچوب مشخص در مورد شیوه استفاده از خدمات منتور با او توافق کنید.
• اجبار به دنبال کردن توصیه‌ها: اگر منتور توصیه‌ای ارائه داده، قرار نیست آن را به صورت کورکورانه اجرا کنید. به جای آن، ارزیابی کنید که آیا آن توصیه با شرایط و نیازهای شما هماهنگ است یا خیر. همانطور که قبلاً گفتیم به منتور فیدبک بدهید تا شرایط شما را بهتر درک کند، و در رسیدن به راهکار عملی با او مشارکت کنید.
• عدم رشد و یادگیری فردی: هر فرد نیاز به توسعه و یادگیری شخصی دارد. منتور می‌تواند راهنما باشد، اما تکلیف اصلی یادگیری و رشد شما بر عهده خودتان است. از دانش و تجربیات ارزشمند منتور استفاده کنید اما توقع نداشته باشید همیشه او شما را به جلو هل دهد.

باید به یاد داشت که منتورینگ یک ابزار است، نه جواب تمامی مشکلات یا چیزهایی که فوراً می‌خواهید. برای استفاده بهینه از این رابطه، توقعات واقعی و موجهی از منتور خود داشته باشید و نقش فعال خودتان را نیز در این مسیر همواره به خودتان یادآور شوید.

اما چه توقعاتی باید از منتور داشته باشیم؟

در بخش قبل نبایدها را گفتیم، حالا ببینیم داشتن چه توقعاتی از منتور موجه و منطقی است؟

• راهنمایی و مشاوره: یکی از توقعات اصلی از منتور این است که به شما در مسیر حرفه‌ای یا توسعه کسب و کارتان مشورت بدهد. او با تجربیات و دانش خود می‌تواند به شما کمک کند تا به تصمیمات بهتری برسید و از اشتباهات حیاتی جلوگیری کنید.
• توسعه مهارت‌ها: منتور باید به شما کمک کند تا مهارت‌ها و توانمندی‌های لازم برای رسیدن به اهدافتان را توسعه دهید. این شامل مهارت‌های فنی، مدیریتی، و حتی شخصیتی می‌شود. نباید رابطه طوری باشد که همواره متکی و وابسته به منتور باقی بمانید.
• تعهد به پیشرفت شما: از منتور انتظار داشته باشید که تعهد خود به پیشرفت و رشد شما را نشان دهد. او باید به شما این احساس را بدهد که برایش مهم هستید و وقت و انرژی کافی برای کمک به توسعه شما می‌گذارد.
• ارتباط باز و صادقانه: ارتباطی با منتور خود داشته باشید که صادقانه، توسعه‌دهنده و مبتنی بر ارزش‌های مشترک بنا شده باشد. حتی اگر دردناک، اما منتور باید شما را متوجه اشتباهات و تغییراتی که نیاز دارید کرده و به شما در جایگزینی آنها با عادات و رفتارهای سازنده کمک کند.
• تعامل فعال: انتظار تعاملات فعال و سازنده با منتورتان داشته باشید. این شامل گوش دادن فعال به نظرات شما، ارائه بازخورد سازنده، و ارائه راه‌حل‌های عملی می‌شود.

باید به یاد داشت که منتورینگ و هدایتگری به تنهایی معجزه‌کننده نیست. شما نیز باید مسئولیت تلاش برای رسیدن به اهدافتان را داشته باشید. با داشتن توقعات واقع‌بینانه، می‌توانید از این رابطه به بهترین شکل ممکن بهره ببرید.

بیشتر بخوایند : 

• چطورکسب و کار موفق داشته باشید؟
• توسعه کسب و کار در شرکت کوچک و متوسط
• آشنایی با راز موفقیت شرکت کوچک و متوسط
• انواع سبک مدیریت در سازمان
• ۱۰ عادت روزانه یک مدیرعامل موفق
• مهارت‌های کوچینگ
• چالشهای شرکتهای SME برای رشد و موفقیت
• آشنایی با نحوه تصمیم گیری در شرکت کوچک و متوسط
• شیوه‌های مدیریت بحران در سازمان
• مدیر یک دقیقه‌ای
• مدل کسب و کار بر اساس چه منطقی کار می‌کند؟
• ابزارهای توسعه شخصی چیست؟
• تکنیک های انگیزش کارکنان
• اصول بودجه‌بندی در شرکت
• برنامه استراتژیک و تفکر سیستمی